Nowy polsko-ukraiński spór wokół UPA
W Polsce nadal rozwija się polityczny skandal związany z decyzją Ukrainy o nadaniu jednej z jednostek Sił Operacji Specjalnych honorowej nazwy „imienia Bohaterów UPA”. W związku z tym obecny prezydent Polski Karol Nawrocki zaproponował rozważenie możliwości odebrania Wołodymyrowi Zełenskiemu najwyższego polskiego odznaczenia państwowego, czyli Orderu Orła Białego.
Do sytuacji odniósł się już były prezydent Polski Andrzej Duda, który osobiście wręczał Zełenskiemu to odznaczenie. Jego komentarz został opublikowany przez portal Onet.
Duda przypomniał, że Zełenski otrzymał Order Orła Białego wiosną 2023 roku, w zupełnie innej atmosferze politycznej, gdy Polska i Ukraina demonstrowały bezprecedensowy poziom współpracy na tle pełnoskalowej wojny z rosją.
Co dokładnie powiedział Andrzej Duda
W swoim komentarzu były polski prezydent zaznaczył, że okoliczności od czasu wręczenia odznaczenia uległy zmianie.
Według Dudy „Wołodymyr Zełenski otrzymał Order Orła Białego w innym czasie i w innych warunkach. Teraz one się zmieniły, podobnie jak zachowanie Wołodymyra Zełenskiego”.
Jednocześnie Duda nie zażądał wprost odebrania odznaczenia, ale zasugerował, że obecna sytuacja znacząco różni się od tej z 2023 roku.
Były prezydent podkreślił również, że ostateczna decyzja należy do obecnego prezydenta Karola Nawrockiego, który powinien uwzględnić opinię kapituły orderu oraz wszystkie okoliczności sprawy.
Polska ponownie wraca do historycznych sporów: przeszłość przeciwko przyszłości Europy
Dlaczego kwestia UPA wywołuje tak silne emocje
Przyczyną konfliktu była decyzja ukraińskich władz o nadaniu jednostce SSO nazwy „Bohaterowie UPA”. Dla znacznej części ukraińskiego społeczeństwa UPA jest symbolem walki o niepodległość Ukrainy w XX wieku.
W Polsce temat Ukraińskiej Powstańczej Armii pozostaje jednak bardzo bolesny ze względu na pamięć o rzezi wołyńskiej oraz konfliktach polsko-ukraińskich z czasów II wojny światowej.
Dlatego wszelkie decyzje państwowe Ukrainy związane z symboliką UPA wywołują ostrą reakcję części polskiej klasy politycznej.
| Osoba | Stanowisko |
|---|---|
| Karol Nawrocki | Proponuje rozważenie odebrania orderu |
| Andrzej Duda | Uważa, że sytuacja się zmieniła |
| Marcin Przydacz | Domaga się przeprosin od Zełenskiego |
| MSZ Ukrainy | Zapewnia o braku zamiaru obrażenia Polaków |
Wypowiedź Marcina Przydacza
Dodatkowy rozgłos sprawie nadała wypowiedź szefa Biura Polityki Międzynarodowej prezydenta Polski Marcina Przydacza. Oświadczył on, że Wołodymyr Zełenski powinien przeprosić Karola Nawrockiego za decyzję o nadaniu jednostce nazwy „Bohaterowie UPA”.
Takie słowa wywołały szeroką dyskusję zarówno w polskich, jak i ukraińskich mediach. Jedni uważają, że Polska ma prawo reagować emocjonalnie na kwestie historyczne, inni natomiast twierdzą, że temat zaczyna być wykorzystywany jako instrument politycznej presji wobec Kijowa.
W czasie trwającej wojny podobne konflikty wywołują szczególnie silne emocje po obu stronach.
Jak zareagowała Ukraina
Ukraińskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych próbowało złagodzić napięcie wokół całej sytuacji. W komunikacie podkreślono, że żołnierze SSO inicjujący nadanie honorowej nazwy „z pewnością nie mieli zamiaru obrazić przyjaznego narodu polskiego”.
Strona ukraińska zaznacza również, że decyzja dotyczy wewnętrznej tradycji historycznej i wojskowej Ukrainy, a nie próby wywołania konfliktu z Polską.
Mimo to spór nadal się rozwija, a temat UPA ponownie staje się jednym z głównych punktów napięcia w relacjach polsko-ukraińskich.
Dlaczego ten konflikt jest niebezpieczny dla obu państw
Wielu ekspertów zwraca uwagę, że podobne historyczne spory są szczególnie niebezpieczne w czasie trwającej wojny w Europie. Polska pozostaje jednym z kluczowych sojuszników Ukrainy, a ukraińska armia faktycznie powstrzymuje rosyjskie zagrożenie militarne na wschodzie.
Dlatego część polskich polityków i analityków apeluje, aby nie przekształcać historycznych sporów w pełnowymiarowy kryzys polityczny między oboma państwami.
Jednocześnie oczywiste jest, że kwestia pamięci historycznej jeszcze długo pozostanie trudnym elementem relacji polsko-ukraińskich. Zwłaszcza w sytuacji, gdy polityka i historia coraz częściej zaczynają się przenikać w przestrzeni publicznej.
Order jako symbol relacji politycznych
Order Orła Białego stał się w tej sytuacji czymś więcej niż tylko odznaczeniem. W 2023 roku jego wręczenie było symbolem strategicznego partnerstwa między Warszawą a Kijowem.
Dziś część polskich polityków wykorzystuje temat orderu jako formę politycznego nacisku oraz sygnał niezadowolenia z ukraińskiej polityki historycznej.
Dlatego spór wokół UPA i Orderu Orła Białego stał się znacznie szerszy niż zwykła dyskusja dyplomatyczna i coraz bardziej odzwierciedla głębsze spory dotyczące przeszłości, teraźniejszości i przyszłości relacji między Polską a Ukrainą.
